aaalafkherstext

ورود
x
یا
x
ثبت
x

یا

تله‌های روان‌شناختی که سد راه موفقیت مالی شما هستند

(زمان خواندن: 4 - 8 دقیقه)

شاید شما هم گرفتار این مشکل ناخوشایند در زندگی شده باشید: مشکل به‌بازی‌گرفتن و فریب‌دادن خودتان در مسائل مالی و پولی. یک‌سری رفتارها که در خیلی از ما هم وجود دارد، وادارمان می‌کند همه‌ی حقوق و درآمدمان را به‌راحتی و بدون هیچ فکری خرج کنیم. این رفتارها ناشی از تله‌های روان‌شناختی هستند که جلوی پس‌انداز کردن را می‌گیرند و راه رسیدن به موفقیت را دشوار می‌کنند. پس بهتر است با شناخت بهتر، خود را از این چهار تله‌ی روان‌شناختی دور نگه داریم:

خرید کردن واقعا هیجان دارد، بر نفس خود مسلط باشید

۱) هیجان برای خرج کردن

در دوران غارنشینی، زنده‌ماندن برای انسان‌ها بسیار دشوار بود. همیشه حیوانِ درنده‌ای در گوشه‌وکنار پرسه می‌زد و آماده بود که انسان‌های غارنشین را شکار کند. وجود این ناامنیِ دائمی و قریب‌الوقوع باعث شد تا یک بخش از مغزمان، همیشه حواس‌جمع و خبردار باشد. گاهی از این قسمتِ مغز با نام «مغز سوسماری» هم یاد می‌شود، چون فعالیت مغزیِ سوسمارها فقط به‌وسیله‌ی همین بخش انجام می‌گیرد. این قسمت از مغز نقش‌هایی اولیه و اساسی‌ مثل مقابله‌کردن، فرارکردن، غذاخوردن و رابطه‌ی جنسی را بر عهده دارد.

مغز سوسماریِ نیاکان‌مان آن‌ها را به تصمیم‌گیری‌های هیجانی وامی‌داشت و باعث می‌شد طوری زندگی کنند که گویی هر روز آخرین روز عمرشان است.

از آن زمان تاکنون، قرن‌های بسیاری سپری شده و مغز انسان‌ها تکامل یافته است، اما هنوز هم فعالیت بخشی از ذهن ما باعث می‌شود خیلی‌ها دل‌شان بخواهد همین الان پول‌شان را خرج کنند و لذتش را ببرند. سعی کنید با یادآوریِ این نکته به خودتان که برخلاف نیاکان‌تان احتمالاً آینده‌ی درازی برای برنامه‌ریختن و دوراندیشی خواهید داشت، جلوی هیجان‌تان برای ول‌خرجی بایستید و دائماً اوضاع مالی‌تان را تجزیه‌وتحلیل کنید.

راه‌حل: در هر لحظه از روز ممکن است که بخشی از مغز، کنترل ما را تحت اختیار خودش بگیرد و به کنش‌های هیجانی وادارد. تاریخ‌هایی را برای مرور وضعیت مالی‌تان اختصاص دهید (مثلاً هر سه‌ماه، شش‌ماه، یا یک‌سال در میان) و پس از تحلیل‌های دقیق، برای رفع نقص‌ها اقدام کنید.

سعی کنید با یادآوریِ این نکته که آینده‌ در راه است با دوراندیشی، جلوی هیجان‌تان برای ول‌خرجی بایستید و دائماً اوضاع مالی‌تان را تجزیه‌وتحلیل کنید. وقتی که چشم‌بسته و ناسنجیده الگوهای مصرفی‌تان را ادامه می‌دهید، قادر به دیدن میزان پولی که می‌توانید پس‌انداز کنید، نخواهید بود.

یک قهوه در روز رقمی نیست اما هر روز قهوه در سال عددی است فی‌الواقع

۲) تعمیم‌دهیِ چشم‌بسته

عادت‌ها می‌توانند به‌راحتی کنترل‌تان کنند. همه‌ شما یک فیلم محبوب دارید که می‌توانید بارهاوبارها تماشایش کنید یا شاید هم عاشق برند خاصی از یک محصول باشید که تصور زندگی‌کردن بدونِ آن برایتان دشوار باشد.

مسئله‌ای که راجع‌به علایق‌تان وجود دارد این است که گمان می‌کنید چیزهایی که زمانی برایتان،خاص بوده‌اند، هنوز هم پابرجا هستند. تعمیم‌دهیِ چشم‌بسته به همین موضوع اشاره دارد. وقتی که چشم‌بسته و ناسنجیده الگوهای مصرفی‌تان را ادامه می‌دهید، قادر به دیدن میزان پولی که می‌توانید پس‌انداز کنید، نخواهید بود.

مثلاً یک قهوه‌ی۱۵ هزار تومانی را که هر روز می‌نوشید، در نظر بگیرید. بیایید فرض کنیم که شکل‌گیریِ این عادت به اولین شغل‌تان برمی‌گردد. آن موقع جوان بودید، قهوه‌ساز نداشتید و نوشیدنش در اتوبوس قبل از رسیدن به محل کار برایتان لذت‌بخش بود. اکنون ۱۰ سال از آن موقع گذشته است، ازدواج کرده‌اید و خانه دارید، و با ماشینِ خودتان به محل کار می‌روید. آیا هنوز هم لازم است که هر روز آن قهوه‌ی ۱۵هزار تومانی را (که احتمالاً قیمتش چندین برابر شده) بخرید؟ اگر از این قهوه‌ی ۱۵ هزار تومانی دست بردارید و پولش را پس‌انداز و سرمایه‌گذاری کنید، پس از گذشتِ ده سال، چقدر ثروت از نخوردن قهوه ساخته‌اید؟

راه‌حل: به عادت‌ها و کارهایی که مدام انجام می‌دهید فکر کنید. جایگزین‌های کم‌هزینه‌تری برای عادت‌های روزانه یا هفتگی‌تان پیدا کنید. سپس، پولی را که با این کار برایتان باقی می‌ماند پس‌انداز کنید. اگر پیشاپیش به این حساب‌ها رسیدگی کرده‌اید، بهتر است یک صندوق پس‌انداز اضطراری باز کنید یا پول بیشتری به آن اختصاص بدهید.

اگرتمایلی برای به دست آوردن اطلاعاتی که باور‌های کنونی‌تان را درمورد خرید و هزینه‌های زندگی‌تان، به چالش می‌کشد، نداشته باشید، موجب می‌شود توجه‌تان فقط و فقط به پژوهش‌ها، اخبار و اموری معطوف شود که هم‌راستا با باورهای کنونی‌تان هستند و آن را تقویت می‌کنند.

photo2-1080.jpg

۳) سوگیریِ تأییدی

یک ضرب‌المثلِ معروف می‌گوید «کسی را که خوابیده است می‌توان بیدار کرد؛ اما کسی را که خودش را به خواب زده است خیر!»

اگر به یافتن یا به‌رسمیت‌شناختنِ اطلاعاتی که باورهای کنونی‌تان را به چالش می‌کشند، بی‌میل باشید، آن‌وقت می‌توان گفت که دچار سوگیریِ تأییدی هستید. این پدیده‌ی روان‌شناختی موجب می‌شود توجه‌تان فقط و فقط به پژوهش‌ها، اخبار و اموری معطوف شود که هم‌راستا با باورهای کنونی‌تان هستند و آن را تقویت می‌کنند.

وقتی این‌گونه خودتان را اسیرِ یک واقعیتِ مخدوش و دست‌کاری‌شده می‌کنید، ممکن است با تصمیم‌گیری‌های تک‌بعدی و نه‌چندان به‌جا، پول زیادی هدر دهید. بیایید فرض کنیم که واقعاً از لپتاپ‌های مک‌بوک خوش‌تان می‌آید و قصدِ خریدِ رایانه‌ای را هم دارید. سوگیریِ تأییدی به این شکل شما را در دام خود می‌اندازد:

  • جست‌وجوهایتان را فقط به وب‌سایت‌هایی محدود می‌کنید که روی مک‌بوک‌ها تمرکز کرده‌اند و وب‌سایت‌هایی را که انواع زیادی از لپتاپ‌ها را بررسی کرده‌اند، نادیده می‌گیرید.
  • فقط به فروشگاه‌هایی می‌روید که صرفاً محصولات شرکت اَپِل را می‌فروشند؛ چون ناخودآگاه دل‌تان می‌خواهد تنها همان چیزهایی را بشنوید که هم‌اکنون باور دارید.
  • با هر نوع اطلاعات و شواهدی که نشان می‌دهد با همان هزینه می‌توان محصولی به همان خوبی (یا بهتر) از یک برند دیگر خرید به‌سختی مقابله خواهید کرد.
  • وقتی از شما دلایل اصلیِ انتخاب این محصول را می‌پرسند، تنها می‌توانید بگویید «خوشم می‌آید» یا صرفاً یکی از آن جملات تبلیغاتیِ فروشنده‌های اَپِل را تکرار کنید.

راه‌حل: تصمیم‌گیری‌تان را روی حس ششم یا اولین مطلبی که در جست‌وجوی گوگل ظاهر می‌شود، بنا نکنید. پذیرای اطلاعات بی‌طرفانه از منابع مختلف باشید و وقتی داده‌های موجود نشان می‌دهد که یکی از باورهایتان نادرست است، در کنارگذاشتنش تردید نکنید.

برای هزینه‌های زندگی خود از روی حس ششم تان تصمیم‌گیری نکنید. پذیرای اطلاعات بی‌طرفانه از منابع مختلف باشید و وقتی داده‌های موجود نشان می‌دهد که یکی از باورهایتان نادرست است، تعصب‌تان را کنار بگذارید و در کنارگذاشتنش تردید نکنید.

شبکه‌های اجتماعی ما را در مسابقه‌ای بی‌انتها با دیگران انداخته‌اند بدون اینکه بدانیم کی این بازی تمام می‌شود

۴) «امروز را بچسب»

برای شما هم حتماً پیش آمده که هر وقت به اینستاگرام یا فیسبوک سر می‌زنید، نقل‌قولی با مضمون گذرابودن زندگی و اهمیت خوش‌گذرانی در لحظه را ببینید. حرف حساب این نقل‌قول‌ها این است که «امروز را بچسبید.» یعنی، به عبارتی، مُبلّغِ ارضایِ فوریِ نیازها هستند. اگر قرار باشد بین ۳۰۰ هزار تومانی که می‌توانیم همین حالا خرجش کنیم و ۵۰۰ هزار تومانی که فقط می‌توانیم شش سال دیگر استفاده کنیم یکی را برداریم، بیشترمان همان ۳۰۰ هزار تومان را برمی‌داریم.

اما والدین‌مان راست می‌گفتند که باید در برابر لذت‌ها از خودمان خودداری نشان دهیم. پژوهش‌هایی که در بیش از چهار دهه‌ی اخیر انجام شده، نشان می‌دهد تواناییِ کودکان در تأخیراندازیِ ارضای نیازهایشان یکی از عوامل حیاتیِ موفقیت‌شان در زندگی است. آزمایش‌های روان‌شناسی به نام والتر میشل (Walter Mischel)، که تحت عنوان «تست مارشملو» شناخته می‌شود، توضیح می‌دهد که پرورش خویشتن‌داری چطور شما را برای انواع چالش‌های زندگی، از جمله چالش‌های مالی، آماده‌تر می‌کند.

وارِن بافِت که جزء موفق‌ترین سرمایه‌گذاران تاریخ است، یکی از اصلی‌ترین مبلّغان یادگیریِ خویشتن‌داری نیز محسوب می‌شود. او در نامه‌ای به سهام‌دارانِ شرکتش نوشت «سایه‌ای که امروز زیرش دمی می‌آسایید، به‌خاطر درختی است که شخصی دیگر سال‌ها پیش کاشته است.»

راه‌حل: پژوهش‌ها نشان داده‌اند که کارآمدترین شیوه‌ی یادگیری یا آموزش‌دادنِ به‌تأخیراندازیِ ارضای نیازها برای رسیدن به پاداش‌های دیرتر، اما چشم‌گیرتر این است که تجربه‌های مشخص و موثقی برای خود یا دیگران در این زمینه تدارک ببینید. برای مثال، وقتی به خودتان قول می‌دهید که تا چند سال دائماً به مقدار مشخصی پول پس‌انداز کنید و سپس با رفتن به یک سفر تفریحی به خارج از کشور به خودتان جایزه بدهید، اگر در این کار موفق بودید، آن‌وقت حتماً به سفری که قولش را به خودتان داده بودید بروید.

چنانچه به این قولی که داده بودید عمل نکنید و با خودتان بگویید «آخرش که چیزی نصیبم نشد»، باعث می‌شود دفعه‌ی بعدی که می‌خواهید یک هدف مالی بزرگ دیگر را برای خودتان مشخص کنید، چندان جدی‌اش نگیرید. پس به قول‌هایی که به خود یا دیگران می‌دهید عمل کنید.

چه تله‌های روان‌شناختی دیگری می‌شناسید که جلوی پس‌انداز کردن‌مان را می‌گیرند یا از آن می‌کاهند؟

1 1 1 1 1 Rating 0.00 (0 Votes)

  دسترسی فعلی شما اجازه مشاهده نظرات تحت این بخش را نمی دهد

logo-samandehi

treebottom

address    سعادت آبادبلوار پیام | میدان بهرود خیابان عابدی | پلاک ۳  | واحد ۳

tel    ۶۳ ۲۴ ۱۱ ۲۲